ਕੀ ਮੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਹੈ? ਜਾਣਕਾਰੀ
ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਉੱਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਜ਼ਖ਼ਮ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੌਖਾ ਹੈ: ਆਮ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਰਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਇਕੱਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਹਾਲਤ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਗ (ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਲਾਲੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਦਰਦ ਘਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੀਕ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਸੱਲੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਮ ਹੈ
ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਰਿਹਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਕਸਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਘਬਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ:
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹਲਕੀ ਲਾਲੀ ਦੀ ਪਤਲੀ ਲਕੀਰ। ਚੀਰੇ ਨਾਲ ਲੱਗਵਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਤੰਗ ਘੇਰਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
- ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਨੀਲ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਕੇ ਪੈਂਦੇ ਹੋਏ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਾਮਨੀ, ਫਿਰ ਹਰਾ-ਪੀਲਾ)।
- ਹਲਕੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਚੀਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਖ਼ਤ ਅਹਿਸਾਸ।
- ਪਹਿਲੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਰਲੇ ਤਰਲ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਰਿਸਾਵ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਟੀ ਉੱਤੇ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼, ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਗੁਲਾਬੀ ਰਿਸਾਵ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ।
- ਛੂਹਣ ਉੱਤੇ ਦੁਖਣਾ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦਾ ਜਾਵੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੁਖੇਗਾ, ਪਰ ਦਿਨ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਖਣਾ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਘਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਦੁਖ ਰਿਹਾ ਹੈ) ਤਾਂ ਇਹ ਲਗਭਗ ਯਕੀਨਨ ਠੀਕ ਉਵੇਂ ਹੀ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਾਗ ਦੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਲੱਛਣ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਵਿਗੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:
- ਲਾਲੀ ਜੋ ਜ਼ਖ਼ਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਤਲੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ।
- ਪਹਿਲੇ 2–3 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧਦਾ ਦਰਦ: ਦਰਦ ਜੋ ਘਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਟਸ-ਟਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
- ਛੂਹਣ ਉੱਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਦਾ ਗਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧਦੀ ਸੋਜ।
- ਪਾਕ, ਜਾਂ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਹਰਾ ਰਿਸਾਵ: ਗਾੜ੍ਹਾ, ਧੁੰਦਲਾ ਜਾਂ ਰੰਗਦਾਰ ਤਰਲ (ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਤਲੇ, ਸਾਫ਼ ਰਿਸਾਵ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ)।
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਜਾਂ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬੁਰੀ ਬੋ ਆਉਣਾ।
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਜੁੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖ ਹੋਣਾ।
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਫੈਲਦੀਆਂ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ।
- ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਿਮਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਣਾ, ਕਦੇ ਗਰਮੀ ਕਦੇ ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ, ਜਾਂ ਕਾਂਬਾ ਛਿੜਨਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬੈਠੇ ਨਾ ਰਹੋ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਰਜਰੀ ਵਾਲੀ ਟੀਮ (ਕਲੀਨਿਕ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ) ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਪੀ (ਫ਼ੈਮਿਲੀ ਡਾਕਟਰ) ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਲਾਗ ਜੇ ਛੇਤੀ ਫੜੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਗਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੰਗਾਮੇ ਦੇ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੀਜ਼ ਛੋਟੀ ਲਾਗ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਛੱਡ ਦੇਣਾ। ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਬੈਠੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਇਲਾਜ-ਯੋਗ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਦੀ ਰਹੇ, ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੱਸ ਸਕਣਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ: ਲਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਕੀ ਕੋਈ ਰਿਸਾਵ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਕੀ ਹੈ, ਕੀ ਦਰਦ ਕੱਲ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਅਤੇ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਮਾਮਲਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ — ਉਸੇ ਦਿਨ ਇਲਾਜ ਲਓ
ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਡੂੰਘੀ ਜਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀ ਲਾਗ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਜਰੀ ਵਾਲੀ ਟੀਮ, ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਭਾਗ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ:
- ਬੁਖ਼ਾਰ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਗਰਮੀ ਕਦੇ ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ, ਕਾਂਬਾ ਛਿੜਨਾ ਜਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਿਮਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ।
- ਲਾਲੀ ਜੋ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ।
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ।
- ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ, ਜਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਰਿਸਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਾ।
ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਗ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਹਿਸਾਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ; ਜੇ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗ਼ਲਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਕੇ ਤਸੱਲੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਭਰ ਰਹੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਬਾਰੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ, ਸਾਡਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਲੀਨਿਕ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਹਾਂ।
