ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਇੱਕ ਸਾਫ਼, ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਲਾਗ (ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ) ਦਾ, ਅਤੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂ ਤਣੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣ ਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਲੀਨਿਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ; ਅਕਸਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਈਮੇਲ ਕਰਨਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀਏ
ਉੱਪਰਲੇ ਅੰਗ (ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਹੱਥ ਤੱਕ ਦੀ ਬਾਂਹ) ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਜ ਅਕਸਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਹੈ। ਹੱਥ ਜਾਂ ਬਾਂਹ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਬਾਂਹ ਸੁੱਜ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਮੋਢੇ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵੀ ਸੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਸੱਟ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਜ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੋਜ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਧਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜਾਂ ਅਕੜਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਲਾਹ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਤਰਲ ਰਿਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਦੂਰਬੀਨ ਵਾਲੀ (ਆਰਥਰੋਸਕੋਪਿਕ) ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ। ਰਿਸਾਵ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 3–5 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰਿਸਾਵ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਹੱਥ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਲੋਕਲ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ (ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ) ਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6–12 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਹ 2–3 ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮੋਢੇ ਦੇ ਨਰਵ ਬਲਾਕ (ਨਸ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਟੀਕਾ) ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੁੰਨਪਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 8 ਤੋਂ 18 ਘੰਟੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੱਕ। ਜੇ ਲਗਭਗ 24 ਤੋਂ 30 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਂਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਪੱਟੀਆਂ
ਤੁਸੀਂ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੱਗੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਜਾਓਗੇ। ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਛੇੜੋ: ਪੱਟੀ ਬਿਨਾਂ ਛੇੜੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਟੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੱਕ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਪਵਾਦ ਉਹ ਪੱਟੀ ਹੈ ਜੋ ਗੰਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜ ਗਈ ਹੈ: ਉਹ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (ਬਦਲਣ ਲਈ ਪਾਣੀ-ਰੋਕੂ ਪੱਟੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਾਰਮੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ)। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੱਟੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ੋਟੋ ਭੇਜੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਹੜੀ ਪੱਟੀ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:
- ਹੱਥ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਪ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਪਰਲੀ ਪੱਟੀ 48–72 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਤਾਰੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਹੇਠਲੀ ਪੱਟੀ ਲਗਭਗ 10ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੱਕ ਹੱਥ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਰੱਖੋ।
- ਮੋਢੇ ਦੀ ਦੂਰਬੀਨ ਵਾਲੀ (ਆਰਥਰੋਸਕੋਪਿਕ) ਸਰਜਰੀ: ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਣੀ-ਰੋਕੂ ਪੱਟੀਆਂ, ਜੋ 10 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਮੋਢਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ: ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪੱਟੀ ਜੋ 10–14 ਦਿਨ ਚੱਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 2–3 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਰਿਸਾਵ ਕਾਰਨ), ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। 10–14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਲੱਗੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਵਰ ਲੈਣਾ
ਮੋਢੇ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਟੀਆਂ ਪਾਣੀ-ਰੋਕੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ (ਦਿਨ 1) ਤੋਂ ਸ਼ਾਵਰ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ: ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੱਟੀ ਉੱਤੋਂ ਵਗਣ ਦਿਓ, ਪਰ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਭਿਓਂ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਗੜੋ।
ਹੱਥ ਅਤੇ ਕੂਹਣੀ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੱਕ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਰੱਖੋ: ਸ਼ਾਵਰ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਟੇਪ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਲਓ, ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਵਰ-ਕਵਰ ਵਰਤੋ।
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 2–3 ਹਫ਼ਤੇ), ਨਾ ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਨਹਾਓ, ਨਾ ਤੈਰਾਕੀ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਪਾ ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਹਰ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਿੱਜ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਗੰਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਟਾਂਕੇ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੁਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟਾਂਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਟਾਂਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਹਰ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ "ਪੂਛ" ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰ ਦੱਬੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦਿਸਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 10 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬਸ ਚਮੜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਟੈਰੀ-ਸਟ੍ਰਿਪਸ (Steri-Strips) ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ 1–2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਟਾਂਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੇਲੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪੱਟੀ ਵਾਲੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਪੀ (ਫ਼ੈਮਿਲੀ ਡਾਕਟਰ) ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਟਾਂਕੇ ਕੱਟ ਜਾਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇਗਾ।
ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ
ਤੁਹਾਡੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਕਲੀਨਿਕ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇਗਾ। ਆਮ ਤਰਤੀਬ ਇਹ ਹੈ:
- 1–2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਨਰਸ ਨਾਲ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਪੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸੌਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਡਿਸਚਾਰਜ ਸੰਖੇਪ (ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤਾ ਕਾਗ਼ਜ਼) ਨਾਲ ਲਿਆਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- 6–8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ 'ਤੇ ਡਾ. ਹਿਰਪਰਾ ਨਾਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
- ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਟੈਂਡਨ (tendon, ਪੱਠੇ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੰਦ) ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ (ਡੁਪੁਇਟਰਨ (Dupuytren's) ਬਿਮਾਰੀ, ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰ (ਹੱਡੀ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ), ਟੈਂਡਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਗੇ ਹੋਰ) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਕੋਲ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ: ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਟਾਂਕੇ ਕੱਢਣਾ, ਦਾਗ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ (rehabilitation)। ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਨਰਸ (ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਪੀ) ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ
ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਹਲਕੀ ਲਾਲੀ
- ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਾਫ਼ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਤਰਲ ਸਿੰਮਣਾ
- ਨਸਾਂ (nerves) ਦੇ ਮੁੜ ਜੁੜਨ ਨਾਲ ਖਿਚਾਅ, ਖ਼ਾਰਸ਼, ਜਾਂ "ਝਰਨਾਹਟ"
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੁਆਲੇ ਨੀਲ ਪੈਣਾ, ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਗ਼ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋਵੇਗਾ; 6–12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੱਧਰਾ ਅਤੇ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕਿ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੈ — ਸਾਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਫੈਲਦੀ ਲਾਲੀ
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਗਰਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
- ਤਰਲ ਜੋ ਪੀਲਾ, ਹਰਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਦਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
- ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਦ ਘਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਧਣਾ
- ਬੁਖ਼ਾਰ (38°C ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ)
- ਜ਼ਖ਼ਮ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਤੈਅ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ; ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ।
ਜ਼ਖ਼ਮ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਗ਼ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ
ਜਦੋਂ ਟਾਂਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ), ਤਾਂ ਦਾਗ਼ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
- 5–10 ਮਿੰਟ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ। ਪਹਿਲੇ 2–4 ਹਫ਼ਤੇ ਚੀਰੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਲਸ਼ ਕਰੋ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।
- ਇੰਨਾ ਕੁ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਬਾਓ ਕਿ ਦਾਗ਼ ਗੁਲਾਬੀ ਤੋਂ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਰਦ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਦਾਗ਼ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਮਾਲਸ਼ ਨਾਲ ਡੀਸੈਂਸੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (desensitisation, ਛੂਹਣ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਧੂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਘਟਾਉਣਾ) ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਨਵੇਂ ਦਾਗ਼ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਆਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਇਹ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਬਿਨਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਸਾਦੀ ਨਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਰੀਮ (ਸੌਰਬੋਲੀਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ E ਕਰੀਮ, ਐਲੋਵੇਰਾ) ਦਾਗ਼ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲਸ਼ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਜੇ ਦਾਗ਼ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੀਰੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਉੱਤੇ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ Fixomull ਜਾਂ Hypafix ਟੇਪ ਦੀ ਪੱਟੀ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ (ਰੋਜ਼ ਬਦਲੀ ਜਾਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਟੇਪ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਮਾਲਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ) ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਾਰਮੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਨਵਾਂ ਦਾਗ਼ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਇਸ ਨੂੰ SPF 30+ ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਕ, ਕੱਪੜਿਆਂ, ਜਾਂ ਛਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦਾਗ਼ ਫਿੱਕਾ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਪੱਧਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।
