ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ ਲਈ ਕਸਰਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ

Extend Rehabilitation ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨਾਮ: ____________________ ਮਿਤੀ: ____________

ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ ਕੀ ਹੈ

ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ ਮੁੰਦਰੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ (Dupuytren’s Disease) ਹਥੇਲੀ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਗੰਢਾਂ ਅਤੇ ‘ਡੋਰੀਆਂ’ (cords) ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਢਾਂ ਅਤੇ ਡੋਰੀਆਂ ਪਾਮਰ ਫ਼ੇਸ਼ੀਆ (palmar fascia, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਜੋ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਦੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ ਕੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ (flexion) ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਂਗਲਾਂ ਮੁੜੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁੰਦਰੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ।

ਲੱਛਣ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਗ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?

ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਸਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਇਲਾਜ

ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਜਰੀ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਹਥੇਲੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡੂਪੁਇਟ੍ਰੇਨ ਰੋਗ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੋਗ ਵਾਲੇ ਫ਼ੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਕੱਢਣਾ ਅਤੇ ਉਂਗਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹੋਣਾ (extension) ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ 2-3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਸਪਲਿੰਟ ਬਣਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਹਲਕੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਗੇ।

ਮੈਂ ਸਪਲਿੰਟ ਕਦੋਂ ਪਾਵਾਂ? ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਕਦੋਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਪਲਿੰਟ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਸਰਤ ਲਈ ਉਤਾਰਨਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਪਲਿੰਟ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਹਲਕੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਲਿੰਟ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ। ਤੁਹਾਡਾ ਥੈਰੇਪਿਸਟ/ਸਰਜਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਪਲਿੰਟ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਰ ਬਾਰੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇਗਾ।

ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਟਾਂਕੇ ਨਹੀਂ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਟਾਂਕੇ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁਬੋਵੋ।

ਕਸਰਤਾਂ

ਗੁੱਟ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਂਗਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਫੈਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ।

ਆਪ ਉਂਗਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰਨਾ (active extension)

ਆਪਣੇ ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਫੈਲਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ।

ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ — ____ ਵਾਰ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ____ ਵਾਰ

ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।

ਉਂਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ (DIP) ਨੂੰ ਆਪ ਮੋੜਨਾ

ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਹਾਰਾ ਦਿਓ। ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੋੜੋ।

ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ — ____ ਵਾਰ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ____ ਵਾਰ

ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੋਲ ਫੜਿਆ ਇੱਕ ਪੈੱਨ, ਜਿਸ ਦੁਆਲੇ ਉਂਗਲਾਂ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

DIP/PIP ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਮੋੜਨਾ

ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੈੱਨ ਰੱਖੋ। ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਪੈੱਨ ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟੋ ਕਿ ਉਂਗਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ IP ਜੋੜ (ਉਂਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅਤੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜ) ਮੁੜਨ।

ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੱਸੇ — ____ ਵਾਰ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ____ ਵਾਰ