ਕਾਰਪਲ ਟਨਲ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ
Extend Rehabilitation ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਗਾਮੈਂਟ (ligament, ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਬੰਧਨ) ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦੁਖਦੇ ਹਨ। ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਪਿੱਲਰ ਪੇਨ” (pillar pain, ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦਰਦ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਹਦਾਇਤਾਂ
- ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੱਖੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ।
- ਮੁੱਠੀ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਨਾ ਪਕੜੋ।
- ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਕੜਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਥਰਥਰਾਹਟ (vibration) ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾ ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਥਰਥਰਾਹਟ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਚਲਾਉਣਾ
- ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਗੱਡੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਲਾਓ
ਪੱਟੀਆਂ
ਸੋਜ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਕਾਰਪਲ ਆਰਚ (carpal arch, ਗੁੱਟ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਡਾਟ) ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਪੱਟੀਆਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਓ ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
- ਕਾਇਨੀਸੀਓ ਟੇਪਿੰਗ (Kinesiotaping, ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਲਚਕੀਲੀ ਟੇਪ)
- ਕੋਬਾਨ (Coban, ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੀ ਲਚਕੀਲੀ ਪੱਟੀ)
- ਟਿਊਬੀਗ੍ਰਿਪ (Tubigrip, ਨਲੀ ਵਰਗੀ ਲਚਕੀਲੀ ਪੱਟੀ)
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਕਿੰਨਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਅਸੀਂ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋ, ਪਰ ਇਸ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਆਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹੇਠ ਦੱਸੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।
ਕੀ ਮੇਰਾ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਮੁੜ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗਾ?
ਅਸਲ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇਗਾ, ਪਰ ਦਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਟਿਸ਼ੂ (scar tissue) ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਸੂਡੋ-ਲਿਗਾਮੈਂਟ" (pseudo-ligament, ਨਕਲੀ ਲਿਗਾਮੈਂਟ) ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਅਸਲ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਸਰਤਾਂ
ਕਸਰਤ 1
ਕੂਹਣੀ ਟਿਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੋੜੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ — ____ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ____ ਵਾਰ
ਕਸਰਤ 2
ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਢਿੱਲੀ ਮੁੱਠੀ ਬਣਾਓ – ਫਿਰ “ਹੁੱਕ” (ਕੁੰਡੀ ਵਾਂਗ ਉਂਗਲਾਂ ਮੋੜਨਾ) ਬਣਾਓ – ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਂਗਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰਕੇ ਖਿਲਾਰੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ — ____ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ____ ਵਾਰ
ਕਸਰਤ 3
ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵੱਲ ਲਿਜਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ — ____ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ____ ਵਾਰ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ___ ਵਾਰ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ।
CARDSਦਾਗ਼ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ
- ਆਪਣੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਏ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ (ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ) ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੇਆਰਾਮੀ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ (ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ) ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ
- ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਥਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥਪਥਪਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਘੰਟੇ 2-3 ਮਿੰਟ।
- ਦਾਗ਼ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਲੀਕੋਨ ਪੈਡ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਦਸਤਾਨਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- 5 x 'ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ' ('Hello World') ਨਰਵ ਗਲਾਈਡ (nerve glides, ਨਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਿਸਕਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ)
ਹਵਾਲੇ
[1] Copley, M. (2007). Non Traumatic Wrist Pathologies [Powerpoint slides], Extend Rehabilitation, Brisbane, Australia.
ਪੜਾਅ-ਦਰ-ਪੜਾਅ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਲਈ, ਕਾਰਪਲ ਟਨਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇਖੋ।
