ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ

Extend Rehabilitation ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨਾਮ: ____________________ ਮਿਤੀ: ____________

ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ/ਥੰਬ (trigger finger/thumb, ਉਂਗਲ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠੇ ਦਾ ਅਟਕਣਾ) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਅੰਗੂਠਾ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ “ਝਟਕੇ” (snap) ਨਾਲ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਜਸ਼ (inflammation) ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਲੈਕਸਰ ਟੈਂਡਨ (flexor tendons, ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਾਲੇ ਟੈਂਡਨ) ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਟੈਂਡਨ (tendon) ਟਿਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੰਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਟੈਂਡਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ/ਥੰਬ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠੇ ਲਈ ਹਿਲਜੁਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ/ਥੰਬ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ: ਫਲੈਕਸਰ ਟੈਂਡਨ (flexor tendon, ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਾਲਾ ਟੈਂਡਨ) ਤੰਗ ਹੋਏ ਟੈਂਡਨ ਦੇ ਖੋਲ (tendon sheath) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਅਟਕਦਾ ਹੈ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਕੜਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਆਰਥਰਾਈਟਿਸ (rheumatoid arthritis)
ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼)
ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵੱਧ ਆਮ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 40-60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਲੱਛਣ

ਉਂਗਲ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਦੁਖਣਾ।
ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਮੋੜਦੇ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਕਲਿੱਕ ਜਾਂ ਝਟਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ। ਅਟਕਣ ਦਾ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਅੰਗੂਠੇ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਨਾਲ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ, ਉਂਗਲ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠਾ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਸਿੱਧੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹੈਂਡ ਥੈਰੇਪੀ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਇਲਾਜ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੋਜਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਫਲੈਕਸਰ ਟੈਂਡਨ ਸੌਖਿਆਂ ਖਿਸਕ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ “ਅਟਕੇ” (triggering) ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਲ ਸਕਣ।
ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਸਪਲਿੰਟ ਵਰਤ ਕੇ - ਸਪਲਿੰਟ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਚਿੜੇ ਹੋਏ (irritated) ਟੈਂਡਨ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।
- ਕੋਰਟੀਸੋਨ ਦਾ ਟੀਕਾ (cortisone injection) - ਇਹ ਫਲੈਕਸਰ ਟੈਂਡਨ ਦੀ ਸੋਜਸ਼ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਕੋਰਟੀਸੋਨ ਦੇ ਟੀਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪਲਿੰਟ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਸਰਜਰੀ ਰਾਹੀਂ - ਟੈਂਡਨ ਦੇ ਖੋਲ (tendon sheath, ਟੈਂਡਨ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਨਲੀ) ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ (ਕੱਟ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਣਾ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਫਲੈਕਸਰ ਟੈਂਡਨ ਸੌਖਿਆਂ ਖਿਸਕ ਸਕੇ

ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ

ਸੋਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਕਰੋ:
- ਦਬਾਅ (compression) ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ
- ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਖੋ
- ਬਰਫ਼ (ਪਹਿਲੇ 48 ਘੰਟੇ)
- ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੰਪ ਕਰਨਾ (gentle pumps, ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣਾ)
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਟਾਂਕੇ ਕੱਢੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਗਿੱਲਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਹਲਕੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ:
- ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਰਦ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਹਲਕੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣਾ, ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਆਦਿ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿੰਨਾ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿ ਸਕੋ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
- ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਰਦ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕੋ, ਤੁਸੀਂ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਵਰਤਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੋਜ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਘਟਾ ਦਿਓ।

ਕਸਰਤਾਂ

ਕੂਹਣੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ, ਗੁੱਟ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।

1. ਟੈਨੋਡੀਸਿਸ ਹਰਕਤ (tenodesis action)

ਕੂਹਣੀ ਟਿਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਮੋੜੋ।

ਉਂਗਲਾਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਣ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੋਇਆ।

2. ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ (active composite extension)

ਆਪਣੀ ਕੂਹਣੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਧੱਕੋ। 5 ਤੱਕ ਗਿਣੋ, ਅਤੇ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।

ਹੱਥ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ, ਹਥੇਲੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਹੱਥ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।

3. ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ (passive composite extension)

ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖੋ (ਹਥੇਲੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ)। ਹੱਥ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ‘ਮਾਲਿਸ਼’ ਕਰੋ। 5 ਤੱਕ ਗਿਣੋ, ਅਤੇ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।

ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੇਠਾਂ ਫੜਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।

4. ਰੋਕ ਕੇ DIP ਜੋੜ ਮੋੜਨਾ (blocked DIP flexion, ਉਂਗਲ ਦਾ ਸਿਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜ ਇਕੱਲਾ ਮੋੜਨਾ)

ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੇਠਾਂ ਫੜ ਕੇ ਸਹਾਰਾ ਦਿਓ। ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਮੋੜੋ। 5 ਤੱਕ ਗਿਣੋ, ਅਤੇ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।

ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ: ਢਿੱਲੀ ਮੁੱਠੀ, ਹੁੱਕ, ਫਿਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਲਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ।

5. ਢਿੱਲੀ ਮੁੱਠੀ

ਗੁੱਟ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਢਿੱਲੀ ਮੁੱਠੀ ਬਣਾਓ – ਫਿਰ “ਹੁੱਕ” (ਕੁੰਡੀ ਵਾਂਗ ਉਂਗਲਾਂ ਮੋੜਨਾ) ਬਣਾਓ – ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰਕੇ ਖਿਲਾਰੋ।

ਅੰਗੂਠੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੋਇਆ।

6. ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ (thumb opposition)

ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਢਿੱਲਾ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਛੂਹੋ। 5 ਸਕਿੰਟ ਲਈ ਰੋਕੀ ਰੱਖੋ। ਵਾਪਸ ਸਿੱਧੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਓ। ਵਿਚਕਾਰਲੀ, ਮੁੰਦਰੀ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਓ।

10 ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3-4 ਵਾਰ

CARDS

ਪੜਾਅ-ਦਰ-ਪੜਾਅ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਲਈ, ਟ੍ਰਿਗਰ ਫਿੰਗਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇਖੋ।